Duble yoldan surlara yıkım tehdidi

img

DİYARBAKIR - Arkeolog Nevin Soyukaya, UNESCO listesindeki Sur’da yapımı tamamlanan duble yolun surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu belirtti. Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın ise, yapılanın "kimliksizleştirme çalışması" olduğunu ifade etti.

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde, geçtiğimiz aylarda yapımına başlanan duble asfalt yol çalışması tamamlandı. Çatışmaların ardından Bakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen ve ilçenin yüzde 70'ine tekabül eden 6 bin 300 parselin acele kamulaştırma kapsamına alındığı Sur'da "yeniden imar çalışmaları" kapsamında başlatılan duble yolun yapımında sona gelindi.
 
Çatışmalarla birlikte 2 Aralık 2016'da ilan edilen sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş Mahallesi’ni kapsayan duble yol, İçkale’ye bitişik Cevat Paşa Mahallesi’nden başlayarak, yer yer tarihi surlara bir metre mesafeyi takiben, Mardin Kapı girişinden Gazi Caddesi’ne bağlanan yolun, yasağın kaldırılmasıyla trafiğe açılması bekleniyor.
 
Bazalt döşemeli dar sokaklarıyla bilinen tarihi Sur ilçesinde yapılan yol, Sur’un tarihi dokusuna "iliştirilmiş" görüntüsü verirken, araçların yolu kullanmasıyla meydana gelecek titreşimler nedeniyle surların yıkılma tehdidiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılıyor.
 
'TRAFİK TİTREŞİMİ ZARAR VERİR'
 
Çeşitli müzelerde 19 yıl müze müdürlüğü görevini yürüten Arkeolog Nevin Soyukaya, yolun sur diplerini takip ederek yapılmasının surlar için "yıkım tehdit" oluşturduğunu belirterek, bu tehdidin birincisinin yolun geçtiği doğu kısımdaki surların diğer kısımlara göre zayıf olması, ikincisinin ise, doğu kısımda yapılan surların yüksek bazalt tabakadan yararlanarak bu tabakanın kıyısında inşa edilmesinden kaynaklandığını söyledi. Surların doğu kısmındaki bazalt tabakanın yüksek olması ve ulaşımı güç olduğu için surların batı kısmı gibi duvarlarının kalın, burçlarının büyük olmadığının altını çizen Arkeolog Soyukaya, "Zaman içinde deprem veya heyelanlar sonucu bazalt tabakada kopmalar olmuş ve üzerindeki surlarla birlikte yıkılıp vadiye yuvarlanmıştır. Surların doğu kesiminin hemen kenarından geçirilen ve yoğun trafik akışının olması tasarlanarak yapılan geniş asfalt yolda, tasarlanan trafik akışının yaratacağı titreşimin surlara zarar vereceğini kestirmek güç olmasa gerek" dedi. 
 
'MERVANİ KALINTILARI GÖMÜLDÜ'
 
Yolun yapıldığı alanda Mervani Kürt Devletinin kalıntılarının bulunduğunu açıklayan Arkeolog Soyukaya, "Eski yazmalarda, hatta İbn-ul Ezrak, Mervani tarihini anlattığı kitabında Yenikapı yakınında, Dicle'ye hakim Mervani sarayının olduğunu yazar. Yine 1939 hava fotoğrafında dahi batı surlarının hemen dibinde bir han kalıntısı ve başka yapıların kalıntıları görülebilmektedir. Uçak pisti gibi yapılan bu geniş asfalt yol ile bu yapı kalıntıları bir daha açığa çıkarılamayacak şekilde gömülmüştür" diye konuştu.
 
'KEPÇECİLERİN İNSİYATİFİNE BIRAKILDI'
 
Sur'un "yeniden imarıyla" kadim kimliğinden koparıldığını söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, "Kentler geçmişlerinin izleriyle vardırlar. Katman katman biriken o tarihsel kesitler, kente ruhunu kimliğini, kültürünü verir. Kentsel sit alanı olan tescillenmiş bir yerde bir taşın yerinin değiştirilmesi dahi ciddi bir uzmanlık gerektiren bir konu. Hassasiyetle yapılan bir çalışma olması gerekiyor. Gözümüz gibi korumamız gereken bir alanı yıkım aşamasında kepçe operatörlerin inisiyatifine bıraktılar. Tarihi tescilli yapıları yıkarak yerine tarihi yapılar yaptıklarını söylediler. Geçmiş yıkıldı, sahte bir geçmiş yaratıyorlar. Bazalt kaplamalı betonarme villalar inşa edildi.  Hangi tarihe referans verdiği anlaşılmayan  'sözde tarihi Diyarbakır evlerinin' yapımı devam ediyor. Ucube yapay tarih sahneleri yaratılıyor. Oysaki teknik anlamda incelediğimizde aykırılığı gördük" şeklinde konuştu. 
 
'DUBLE YOLA KESİNLİKLE İHTİYAÇ YOKTU'
 
Sur’da devam eden yıkım ve inşaat çalışmalarını "kimliksizleştirme" olarak değerlendirdiklerini söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, şunları dile getirdi: "Bir kente kimliğini veren, yapılı çevreyle şekillenen yaşam alanlarıdır. Ve yaşam alanları da, yönetenlerin değil, kentte yaşayanlardır. Yeni yapılan evlerin imalatı da Ankara'daki mimarlık ofisinde Diyarbakır'ı görmeyen mimarlara yaptırılması sonucu böyle absürt bir durum ortaya çıktı. Bu duble asfalt yol Sur'un tarihine ciddi zarar verdi. Sur'da böyle bir şeye kesinlikle ihtiyaç yoktu. Çünkü Sur'un ana artelleri var onları bu ihtiyacı karşılıyordu. Özgün sokak dokusuyla vardı. Bu sokak dokusuyla UNESCO'nun dikkatini çekti ve tescillendi. Dünya Kültür Miras Listesi'ne dahil oldu." 
 
'SUR RUHSUZ BİR BEDENE DÖNÜŞÜYOR'
 
Sur'da yapılanların "operasyonel çalışmalar olarak" tanımlayan Aydın, sözlerine,  "Eski planda sokak olan ve ring şeklinde yapılan ve Sur'un tamamına yapılması planlanan yollar yanında modern kentlere yapılan asfalt, kaldırım ve direkler yapmaya başladılar. Her geçen var olan niteliklerini kaybediyor. Doğrusu  bunların hepsini bir araya getirdiğimizde ve böyle devam etmesi halinde Sur ruhsuz bir bedene dönüşecek çünkü herhangi bir tarihi kültür doku kalmayacak" ifadelerini ekledi.
 
MA / Lezgin Akdeniz

Diğer başlıklar

21:26 McGurk: Trump’ın tercihleri DAİŞ'e yeni bir hayat verdi
20:25 Savur’da hayali 40 seçmen sildirildi, 411’inin silinmesi bekleniyor
20:16 HDP üyesi Elif Haran tahliye edildi
20:10 İstasyon Meydan’ından hükümete seslenecekler
18:41 Eğitim-Sen'den sürgün edilen iki üyesi için eylem
18:32 Tutuklular duruşmada seslendi: Leyla Güven'in talebi talebimizdir
18:19 Hakkari’de 30 bölge giriş çıkışlara yasaklandı
18:01 5 işçinin yaşamını yitirdiği yangında ihmaller zinciri
17:55 ‘Demokrasi, özgürlük ve adalet’ mitingi için bildiri dağıtıldı
17:34 CHP’li Altay: Erdoğan IMF’nin önünde diz çökecek
17:17 Yazar Bîrgul: Dilimize sahip çıkmalıyız
16:56 Eyleme geçen işçiler haklarını kazandı
16:53 HDP’li Hatimoğulları’ndan Bakan Kurum’a havaalanı sorusu
16:19 Diyarbakır Barosu Başkanı Aydın: Elçi cinayetinde adım atılmazsa verileri açıklarız
16:17 İzmir'de gözaltına alınanların sayısı 15’e çıktı
16:04 Doğanşehirli kadınlar çocuğa istismarı protesto etti
15:51 Karnesini açıkladığı kayyumu sınıfta bıraktı
15:14 Eğitimin hali içler acısı
15:12 KADAV'dan cezaevleri için 'valiz' kampanyası
14:53 HDP seçmen kaydırılması ve seçim güvenliğini Soylu’ya sordu
14:37 TMMOB Van İKK: Kenti talan eden politikalara karşı çıkacağız
14:36 Avcılar'da bir kadın cenazesi bulundu
14:15 Didem Uslu'nun katili babası çıktı
14:08 Kadınlardan Nevin Yıldırım için sosyal medya eylemi
13:57 İzmir'de yaşayan 18 seçmenin kaydı AKP'li adayın evinde çıktı
13:29 İzocam işçileri grevde
13:28 Leyla Güven’in taleplerini içeren soru önergesi reddedildi
13:24 Yüksek binalardan Leyla Güven'e destek bildirileri atıldı
13:06 6 kadına tahliye sonrası ‘cezaevinde propaganda’ soruşturması açıldı
12:51 Gazeteci Çapan tahliye edildi
12:09 16 yaşındaki Mazlum’u vuran polise ödül gibi ceza
11:54 Açlık grevine giren tutukluların sayısı 239'a çıktı
11:45 Aileler İmralı'ya gitmek için başvurdu
11:44 Kerestecioğlu: Üye ve yöneticilerimiz çocuklarıyla tehdit ediliyor
11:34 Bookchin’in ‘İnsanlığı Yeniden Büyülemek’ kitabı raflarda
10:52 Minbic Askeri Meclisi: İnşa sürecine hazırız
10:42 İzmir ve Adana'da çok sayıda gözaltı
10:19 '12 yıldır Hrant için adalet talep ediyoruz'
10:18 Özgür Gündem dağıtımcısı Karaağar'ın ardından 26 yıl
09:36 Celalettin Can gözaltına alındı
09:36 Sinemaya sansür yasalaştı
09:02 Haftanın filmleri
09:01 Tahliye olan hasta tutuklu Macit: Tecrit kalkarsa halklar nefes alır
09:01 Koç’un ölümünde kullanılan silah Efrin’e gönderildi: Savcı takipsizlik kararı verdi
09:00 İhraçlara karşı ortak tutum geliştirilecek
09:00 18 OCAK 2019 GÜNDEMİ
08:42 Nihat Hatipoğlu rektörlüğe atandı
17/01/2019
22:04 Macron: ABD çekilse de Suriye'de savaşmaya devam edeceğiz
21:56 Beytüşşebap’ta bazı seçmen kayıtları geri çekildi: Bini aşkın asker kaydı duruyor
20:47 Adana'da dengbêjlerin kilamları yankılanıyor