Duble yoldan surlara yıkım tehdidi

img

DİYARBAKIR - Arkeolog Nevin Soyukaya, UNESCO listesindeki Sur’da yapımı tamamlanan duble yolun surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu belirtti. Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın ise, yapılanın "kimliksizleştirme çalışması" olduğunu ifade etti.

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde, geçtiğimiz aylarda yapımına başlanan duble asfalt yol çalışması tamamlandı. Çatışmaların ardından Bakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen ve ilçenin yüzde 70'ine tekabül eden 6 bin 300 parselin acele kamulaştırma kapsamına alındığı Sur'da "yeniden imar çalışmaları" kapsamında başlatılan duble yolun yapımında sona gelindi.
 
Çatışmalarla birlikte 2 Aralık 2016'da ilan edilen sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş Mahallesi’ni kapsayan duble yol, İçkale’ye bitişik Cevat Paşa Mahallesi’nden başlayarak, yer yer tarihi surlara bir metre mesafeyi takiben, Mardin Kapı girişinden Gazi Caddesi’ne bağlanan yolun, yasağın kaldırılmasıyla trafiğe açılması bekleniyor.
 
Bazalt döşemeli dar sokaklarıyla bilinen tarihi Sur ilçesinde yapılan yol, Sur’un tarihi dokusuna "iliştirilmiş" görüntüsü verirken, araçların yolu kullanmasıyla meydana gelecek titreşimler nedeniyle surların yıkılma tehdidiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılıyor.
 
'TRAFİK TİTREŞİMİ ZARAR VERİR'
 
Çeşitli müzelerde 19 yıl müze müdürlüğü görevini yürüten Arkeolog Nevin Soyukaya, yolun sur diplerini takip ederek yapılmasının surlar için "yıkım tehdit" oluşturduğunu belirterek, bu tehdidin birincisinin yolun geçtiği doğu kısımdaki surların diğer kısımlara göre zayıf olması, ikincisinin ise, doğu kısımda yapılan surların yüksek bazalt tabakadan yararlanarak bu tabakanın kıyısında inşa edilmesinden kaynaklandığını söyledi. Surların doğu kısmındaki bazalt tabakanın yüksek olması ve ulaşımı güç olduğu için surların batı kısmı gibi duvarlarının kalın, burçlarının büyük olmadığının altını çizen Arkeolog Soyukaya, "Zaman içinde deprem veya heyelanlar sonucu bazalt tabakada kopmalar olmuş ve üzerindeki surlarla birlikte yıkılıp vadiye yuvarlanmıştır. Surların doğu kesiminin hemen kenarından geçirilen ve yoğun trafik akışının olması tasarlanarak yapılan geniş asfalt yolda, tasarlanan trafik akışının yaratacağı titreşimin surlara zarar vereceğini kestirmek güç olmasa gerek" dedi. 
 
'MERVANİ KALINTILARI GÖMÜLDÜ'
 
Yolun yapıldığı alanda Mervani Kürt Devletinin kalıntılarının bulunduğunu açıklayan Arkeolog Soyukaya, "Eski yazmalarda, hatta İbn-ul Ezrak, Mervani tarihini anlattığı kitabında Yenikapı yakınında, Dicle'ye hakim Mervani sarayının olduğunu yazar. Yine 1939 hava fotoğrafında dahi batı surlarının hemen dibinde bir han kalıntısı ve başka yapıların kalıntıları görülebilmektedir. Uçak pisti gibi yapılan bu geniş asfalt yol ile bu yapı kalıntıları bir daha açığa çıkarılamayacak şekilde gömülmüştür" diye konuştu.
 
'KEPÇECİLERİN İNSİYATİFİNE BIRAKILDI'
 
Sur'un "yeniden imarıyla" kadim kimliğinden koparıldığını söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, "Kentler geçmişlerinin izleriyle vardırlar. Katman katman biriken o tarihsel kesitler, kente ruhunu kimliğini, kültürünü verir. Kentsel sit alanı olan tescillenmiş bir yerde bir taşın yerinin değiştirilmesi dahi ciddi bir uzmanlık gerektiren bir konu. Hassasiyetle yapılan bir çalışma olması gerekiyor. Gözümüz gibi korumamız gereken bir alanı yıkım aşamasında kepçe operatörlerin inisiyatifine bıraktılar. Tarihi tescilli yapıları yıkarak yerine tarihi yapılar yaptıklarını söylediler. Geçmiş yıkıldı, sahte bir geçmiş yaratıyorlar. Bazalt kaplamalı betonarme villalar inşa edildi.  Hangi tarihe referans verdiği anlaşılmayan  'sözde tarihi Diyarbakır evlerinin' yapımı devam ediyor. Ucube yapay tarih sahneleri yaratılıyor. Oysaki teknik anlamda incelediğimizde aykırılığı gördük" şeklinde konuştu. 
 
'DUBLE YOLA KESİNLİKLE İHTİYAÇ YOKTU'
 
Sur’da devam eden yıkım ve inşaat çalışmalarını "kimliksizleştirme" olarak değerlendirdiklerini söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, şunları dile getirdi: "Bir kente kimliğini veren, yapılı çevreyle şekillenen yaşam alanlarıdır. Ve yaşam alanları da, yönetenlerin değil, kentte yaşayanlardır. Yeni yapılan evlerin imalatı da Ankara'daki mimarlık ofisinde Diyarbakır'ı görmeyen mimarlara yaptırılması sonucu böyle absürt bir durum ortaya çıktı. Bu duble asfalt yol Sur'un tarihine ciddi zarar verdi. Sur'da böyle bir şeye kesinlikle ihtiyaç yoktu. Çünkü Sur'un ana artelleri var onları bu ihtiyacı karşılıyordu. Özgün sokak dokusuyla vardı. Bu sokak dokusuyla UNESCO'nun dikkatini çekti ve tescillendi. Dünya Kültür Miras Listesi'ne dahil oldu." 
 
'SUR RUHSUZ BİR BEDENE DÖNÜŞÜYOR'
 
Sur'da yapılanların "operasyonel çalışmalar olarak" tanımlayan Aydın, sözlerine,  "Eski planda sokak olan ve ring şeklinde yapılan ve Sur'un tamamına yapılması planlanan yollar yanında modern kentlere yapılan asfalt, kaldırım ve direkler yapmaya başladılar. Her geçen var olan niteliklerini kaybediyor. Doğrusu  bunların hepsini bir araya getirdiğimizde ve böyle devam etmesi halinde Sur ruhsuz bir bedene dönüşecek çünkü herhangi bir tarihi kültür doku kalmayacak" ifadelerini ekledi.
 
MA / Lezgin Akdeniz

Diğer başlıklar

19:56 Elektrik kontağındaki arıza nedeniyle yangın çıktı
19:36 HDP’li Kemalbay'dan Soylu'ya ‘tehdit’ tepkisi
19:30 Seyid Rıza ve arkadaşları anıldı
19:27 Motosiklet davasında sanıklara ceza yağdı
18:53 ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi: DAİŞ ile savaş birkaç ay içinde bitebilir
18:40 Faturalarını ödeyemeyen emekçiler maaş bordrolarını yaktı
18:29 Muharrem İnce, Kılıçdaroğlu'ndan randevu istedi
18:24 17 çocuğun yargılandığı davada yine tahliye çıkmadı
18:00 ‘Türkiye tutuklu gazeteciler sıralamasında ilk sırada’
17:52 Soylu’dan HDP'li Günay’a tehdit
17:23 Bu kez ambulans hastayı bekledi!
16:35 Beştaş: Kayyum politikası ne zaman sona erecek?
16:34 Soylu 'Bin 600 muhalifi öldürdünüz' cümlesinin tutanaklardan çıkmasını istedi
16:26 Avrupa Adalet Divanı'ndan PKK kararı
16:04 Seyit Rıza anmasında devlete çağrı: Soykırımla yüzleşin!
16:04 Gaz sıkma talimatı veren Emekli hakkında yakalama kararı
15:47 Öztürk, Patnos Cezaevi'ndeki hak ihlalleri için meclis araştırması istedi
15:46 BES: Toplu sözleşme yenilensin
15:05 Beştaş: İçişleri Bakanı'nın saldırganlığı tedavi edilmesi gereken bir problem
14:43 HDP PM üyesi Memiş tahliye edildi
14:36 Adalet Nöbeti 79’uncu haftasında: Avukatsız adalet olmaz
14:26 Devrimci Parti Genel Merkezine polis baskını
14:11 MHP'de bazı aday isimleri netleşti
14:08 Ahmet Türk, Kemal Kılıçdaroğlu ile görüşmesini anlattı
14:04 Avukatlardan Öcalan’la görüşmek için 764’üncü başvuru
14:03 Temel medya dağıtım sektörünün tekelleşmesini Meclis’e taşıdı
13:54 HDP Güngören davasında savcı 9 kişiye ceza istedi
13:53 HDP binasına saldıran kişi AKP’linin kardeşi çıktı
13:47 Amedspor Mehmet Budak’la anlaştı
13:02 Temelli: Kebire Doğan’ın 94 yıllık ömrü direniştir
12:29 İşsiz sayısı 3 milyon 670 bine ulaştı
11:09 Cezaevi yemeğinde jilet çıktı iddiası
11:09 Yazar Selim Temo: Horasan sürgündeki Kürdistan'dır
10:53 DTK: Seyid Rıza ve arkadaşlarının mezar yeri açıklansın
10:17 'Yetkisiz imza' kılıfa uymadı
10:05 Dersim katliamı tanığı Emoş Bakıray: Son isteğim devletin katliamla yüzleşmesidir
10:03 SGP üyesi Sultan: İdlib’te yönetim halklara devredilmeli
10:02 ‘Leyla Güven açlık greviyle toplumsal barış iddiasını ortaya koydu’
09:53 Bulut: Sağlıkta şiddeti önleme değil sermaye yasası
09:52 Meclis İnsan Hakları Komisyonu’na 4 ayda bin 102 başvuru
09:35 Avusturya vatandaşı kanser hastası Hülya Yılmaz 2 aydır GGM'de tutuluyor
09:34 HDP MYK üyesi Aydın olasılıklar üzerinden tutuklandı
09:34 Bir cinsel istismar sanığına daha 'iyi hal' indirimi
09:32 Elazığ Cezaevi’nde tutuklulara infaz yakma tehdidi
09:31 Rojbin Perişan: Toprağın Şarkısı bellek kırıma karşı küçük bir direniş halidir
09:16 Öldürülen taksici Zafer Ceyhan dosyasında gizlilik kararı kaldırılmıyor
09:16 Yayınevleri zorda: Bu zamlarla nereye kadar?
09:13 ‘Asıl görevimiz sağlıkta AKP’ye tamamen geri adım attırmaktır’
09:10 83 yaşındaki Yaşar 3 aydır JES nöbetinde
09:09 İddianamede DAİŞ'lilerin yaptıkları bir bir anlatıldı
Bek: Neden cinayetler IŞİD eylemi olarak ele alınmıyor