Duble yoldan surlara yıkım tehdidi

img

DİYARBAKIR - Arkeolog Nevin Soyukaya, UNESCO listesindeki Sur’da yapımı tamamlanan duble yolun surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu belirtti. Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın ise, yapılanın "kimliksizleştirme çalışması" olduğunu ifade etti.

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde, geçtiğimiz aylarda yapımına başlanan duble asfalt yol çalışması tamamlandı. Çatışmaların ardından Bakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen ve ilçenin yüzde 70'ine tekabül eden 6 bin 300 parselin acele kamulaştırma kapsamına alındığı Sur'da "yeniden imar çalışmaları" kapsamında başlatılan duble yolun yapımında sona gelindi.
 
Çatışmalarla birlikte 2 Aralık 2016'da ilan edilen sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş Mahallesi’ni kapsayan duble yol, İçkale’ye bitişik Cevat Paşa Mahallesi’nden başlayarak, yer yer tarihi surlara bir metre mesafeyi takiben, Mardin Kapı girişinden Gazi Caddesi’ne bağlanan yolun, yasağın kaldırılmasıyla trafiğe açılması bekleniyor.
 
Bazalt döşemeli dar sokaklarıyla bilinen tarihi Sur ilçesinde yapılan yol, Sur’un tarihi dokusuna "iliştirilmiş" görüntüsü verirken, araçların yolu kullanmasıyla meydana gelecek titreşimler nedeniyle surların yıkılma tehdidiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılıyor.
 
'TRAFİK TİTREŞİMİ ZARAR VERİR'
 
Çeşitli müzelerde 19 yıl müze müdürlüğü görevini yürüten Arkeolog Nevin Soyukaya, yolun sur diplerini takip ederek yapılmasının surlar için "yıkım tehdit" oluşturduğunu belirterek, bu tehdidin birincisinin yolun geçtiği doğu kısımdaki surların diğer kısımlara göre zayıf olması, ikincisinin ise, doğu kısımda yapılan surların yüksek bazalt tabakadan yararlanarak bu tabakanın kıyısında inşa edilmesinden kaynaklandığını söyledi. Surların doğu kısmındaki bazalt tabakanın yüksek olması ve ulaşımı güç olduğu için surların batı kısmı gibi duvarlarının kalın, burçlarının büyük olmadığının altını çizen Arkeolog Soyukaya, "Zaman içinde deprem veya heyelanlar sonucu bazalt tabakada kopmalar olmuş ve üzerindeki surlarla birlikte yıkılıp vadiye yuvarlanmıştır. Surların doğu kesiminin hemen kenarından geçirilen ve yoğun trafik akışının olması tasarlanarak yapılan geniş asfalt yolda, tasarlanan trafik akışının yaratacağı titreşimin surlara zarar vereceğini kestirmek güç olmasa gerek" dedi. 
 
'MERVANİ KALINTILARI GÖMÜLDÜ'
 
Yolun yapıldığı alanda Mervani Kürt Devletinin kalıntılarının bulunduğunu açıklayan Arkeolog Soyukaya, "Eski yazmalarda, hatta İbn-ul Ezrak, Mervani tarihini anlattığı kitabında Yenikapı yakınında, Dicle'ye hakim Mervani sarayının olduğunu yazar. Yine 1939 hava fotoğrafında dahi batı surlarının hemen dibinde bir han kalıntısı ve başka yapıların kalıntıları görülebilmektedir. Uçak pisti gibi yapılan bu geniş asfalt yol ile bu yapı kalıntıları bir daha açığa çıkarılamayacak şekilde gömülmüştür" diye konuştu.
 
'KEPÇECİLERİN İNSİYATİFİNE BIRAKILDI'
 
Sur'un "yeniden imarıyla" kadim kimliğinden koparıldığını söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, "Kentler geçmişlerinin izleriyle vardırlar. Katman katman biriken o tarihsel kesitler, kente ruhunu kimliğini, kültürünü verir. Kentsel sit alanı olan tescillenmiş bir yerde bir taşın yerinin değiştirilmesi dahi ciddi bir uzmanlık gerektiren bir konu. Hassasiyetle yapılan bir çalışma olması gerekiyor. Gözümüz gibi korumamız gereken bir alanı yıkım aşamasında kepçe operatörlerin inisiyatifine bıraktılar. Tarihi tescilli yapıları yıkarak yerine tarihi yapılar yaptıklarını söylediler. Geçmiş yıkıldı, sahte bir geçmiş yaratıyorlar. Bazalt kaplamalı betonarme villalar inşa edildi.  Hangi tarihe referans verdiği anlaşılmayan  'sözde tarihi Diyarbakır evlerinin' yapımı devam ediyor. Ucube yapay tarih sahneleri yaratılıyor. Oysaki teknik anlamda incelediğimizde aykırılığı gördük" şeklinde konuştu. 
 
'DUBLE YOLA KESİNLİKLE İHTİYAÇ YOKTU'
 
Sur’da devam eden yıkım ve inşaat çalışmalarını "kimliksizleştirme" olarak değerlendirdiklerini söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, şunları dile getirdi: "Bir kente kimliğini veren, yapılı çevreyle şekillenen yaşam alanlarıdır. Ve yaşam alanları da, yönetenlerin değil, kentte yaşayanlardır. Yeni yapılan evlerin imalatı da Ankara'daki mimarlık ofisinde Diyarbakır'ı görmeyen mimarlara yaptırılması sonucu böyle absürt bir durum ortaya çıktı. Bu duble asfalt yol Sur'un tarihine ciddi zarar verdi. Sur'da böyle bir şeye kesinlikle ihtiyaç yoktu. Çünkü Sur'un ana artelleri var onları bu ihtiyacı karşılıyordu. Özgün sokak dokusuyla vardı. Bu sokak dokusuyla UNESCO'nun dikkatini çekti ve tescillendi. Dünya Kültür Miras Listesi'ne dahil oldu." 
 
'SUR RUHSUZ BİR BEDENE DÖNÜŞÜYOR'
 
Sur'da yapılanların "operasyonel çalışmalar olarak" tanımlayan Aydın, sözlerine,  "Eski planda sokak olan ve ring şeklinde yapılan ve Sur'un tamamına yapılması planlanan yollar yanında modern kentlere yapılan asfalt, kaldırım ve direkler yapmaya başladılar. Her geçen var olan niteliklerini kaybediyor. Doğrusu  bunların hepsini bir araya getirdiğimizde ve böyle devam etmesi halinde Sur ruhsuz bir bedene dönüşecek çünkü herhangi bir tarihi kültür doku kalmayacak" ifadelerini ekledi.
 
MA / Lezgin Akdeniz

Diğer başlıklar

18:57 Çınar'ın taziyesine yönelik engeller sürüyor
18:53 HDP seçim otobüsündeki 5 kişi gözaltına alındı
18:38 Mardin Emek ve Demokrasi Platformu: Yetkililer sorumluluk almalı
17:49 Açlık grevindeki tutukluların aileleri Adalet Bakanlığı önünde eylem yaptı
17:26 Avukatların 801’inci başvurusu da reddedildi
16:14 Eşbaşkan adayları halkı mitinge davet etti
16:06 HDP PM üyesi Yerlikaya tahliye oldu
15:32 Kadınlardan cinsel istismar davasına katılım çağrısı
15:32 Erdoğan: Ülke demokrasisini yasak, baskı ve zulümden kurtardık
15:14 TOHAV’dan CPT ve BM’ye acil çağrı: Türkiye’ye gelin
15:10 Açlık Grevi İzleme Heyeti raporunu açıkladı: Ölümlerin olmaması için tecrit kaldırılmalı
14:48 Uluslararası İzmir Tiyatro Festivali yarın başlıyor
14:44 Adana’da HDP seçim bürosuna tehdit notu
14:43 HDP Milletvekili Kemalbay: Tecride son verilmesi için sesimizi yükseltelim
14:42 İHD ve TİHV: Artık iktidar sorumluluğu almalı
14:42 Diyarbakır’da Newroz gözaltıları serbest bırakıldı
14:33 HDP, DTK, DBP ve HDK: Ölümlerin sorumlusu iktidardır
14:27 ‘Çocuklarım aç’ diyerek kendini yakmaya çalıştı
14:22 Milletvekili Işık: Hava ve koster bozuk değil bozuk olan sizin anlayışınız
13:57 Medya Çınar'ın savunmasından: Siyasi bir adım atılabilirdi
13:56 ‘Ceylanpınar Belediyesi 1 Nisan’da halka açılıyor’
13:49 Tarım Bakanlığı’ndan zincir marketlere tanzim ürün sevkiyatı
13:13 Van Valisi AKP'nin seçim mitingine katıldı
13:13 Siirt’e hareketli seçmene çağrı
13:04 DBP Sultangazi Eşbaşkanı Adar gözaltına alındı
12:46 HDP Antalya İl Eşbaşkanı: Bildiri kaybedeceklerinin işaretidir
12:43 Elektrik yüzde 22.6, gaz yüzde 27 zamlandı
12:16 HDP’li Özgüneş: Kaymakam, savcı ve emniyet amiri AKP’ye oy istiyor
11:21 Açlık grevindeki tutuklular: Tarihe yön veriyoruz
11:07 Avukatlar İmralı’ya gitmek için 801’inci kez başvuru yaptı
10:46 Çatak ve Eruh'ta 9 gözaltı
10:45 Gazeteci Ataman tahliye edilmedi: Bir sonraki duruşma mütalaa verilecek
10:38 Newroz'da gözaltına alınan 37 kişi serbest bırakıldı
10:38 HDP MYK olağanüstü gündemle Diyarbakır'da toplandı
10:37 Van'da 11 kişi tutuklandı
09:57 Tahliye olan Karabay açlık grevine evinde devam ediyor
09:55 Çınar için taziye çadırına izin verilmedi çadırı taşıyan traktöre ceza kesildi
09:52 ‘Newroz ruhuyla Van mitingine akalım’
09:48 Bakkalcı: Açlık grevlerinin çözümü karmaşık değil, tecrit olmayacak
09:47 Sincan’ın işçi adayı: Gelin beraber yaşanılabilir bir Sincan yaratalım
09:39 Deniz Kaya: Zindandaki yoldaşlar bireysel hareket etmemeli
09:38 Tutuklu Tekin: Halkın artık ses çıkarması gerekiyor
09:32 Leyla Güven’in eylemi 139’uncu gününde
09:31 Açlık grevinde olan tutuklu Alkan: Bize destek değil kendiniz için direnin
09:07 Ölüm oruçlarının tanığı Turgay: Bir an önce harekete geçilmeli
09:06 'Birlik olalım kimse ölmesin'
09:06 Açlık grevindeki gazeteci Güleş'in annesinden çağrı
09:06 Mala Bukarkî’den HDP’ey tam destek
09:05 ‘Çocuklarımız eriyor yasalar uygulanmalı’
09:05 ‘Gerekirse bütün aile açlık grevine gireceğiz’